Tuesday, September 15, 2009

ZAKAT HARTA DAN RAMADAN

Selain daripada zakat fitrah, orang Islam juga diwajibkan membayar zakat harta. Zakat harta diwajibkan ke atas harta yang dimilik apabila memenuhi syarat-syarat tertentu. Antaranya ialah milik sempurna, mampu berkembang, sampai nisab dan cukup haul.

Harta yang diwajibkan zakat pelbagai jenis. Namun di Malaysia secara umumnya harta-harta yang diwajibkan boleh dibahagikan kepada enam kategori. Kategori pertama ialah zakat emas dan perak; kategori kedua ialah hasil pertanian; kategori ketiga ialah hasil perut bumi; kategori keempat ialah pendapatan gaji; kategori kelima ialah zakat binatang ternakan; keempat ialah zakat pertanian; kelima ialah binatang ternakan; kategori keenam ialah perniagaan.

Pertama ialah zakat emas dan perak. Emas yang diwajibkan zakat boleh dibahagikan kepada dua jenis. Pertama ialah emas yang tidak dipakai, iaitu emas yang tidak digunakan atau dipakai walaupun sekali dalam tempoh setahun. Kedua ialah emas yang dipakai, iaitu emas yang dipakai sebagai perhiasan sama ada sekali sekala atau berterusan dalam tempoh setahun tidak wajib dikeluarkan zakat. Walau bagaimanapun, jika ia melebihi ‘uruf, maka zakat wajibkan dikeluarkan ke atas lebihan dari nilai ‘uruf.

Nilai semasa yang diambil adalah nilai semasa emas sahaja tanpa mengambil kira nilai batu permata atau seumpamanya. Nisab zakat emas sama ada yang tidak dipakai atau dipakai ialah 85 gram. Nisab zakat perak pula ialah 200 dirham yang bersamaan 595 gram. Zakat untuk emas dan perak ialah pada kadar 2.5 peratus.

Kedua ialah hasil pertanian. Hasil pertanian meliputi hasil tanaman asas seperti padi, biji-bijian yang sama dengan padi. Hasil pertanian yang bukan tanaman asas seperti kelapa, kelapa sawit, getah, lada hitam buah-buhan lain tidak dikenakan zakat. Sekiranya hasil tanaman tersebut diperniagakan, ia dikenakan zakat perniagaan.

Kadar zakat pertanian adalah berbeza-beza mengikut punca air yang digunakan. Bagi tanaman yang disiram dengan dengan air tanpa menggunakan tenaga seperti dengan air hujan, maka kadar zakatnya ialah 10 peratus. Bagi tanaman yang disiram dengan air yang diangkut atau dibeli, maka kadar zakatnya ialah 5 peratus. Manakala bagi tanaman yang disiram dengan menggunakan 50 peratus disiram dengan air hujan dan 50 peratus dengan air yang diangkut, maka kadar zakatnya ialah 7.5 peratus.

Nisab zakat hasil pertanian ditentukan dengan mencampurkan semua hasil pertanian yang diperoleh dari semua kawasan dalam sesebuah negeri. Setelah itu, menolak semua perbelanjaan dan hutang seperti berikut:

a. Semua perbelanjaan dan hutang untuk keperluan keperluan harian diri dan keluarga.
b. Semua perbelanjaan dan hutang untuk pengeluaran pertanian.

Anggaran boleh dilakukan oleh mereka yang pakar bagi hasil pertanian yang belum dituai, iaitu sebelum matang. Sebanyak satu pertiga (33.3 peratus) atau satu perempat (25 peratus) daripada anggaran tersebut perlu diperuntukkan bagi keperluan asasi atau kebajikan petani, keluarga dan masyarakat.

Ketiga ialah hasil perut bumi. Hasil perut daripada bumi meliputi semua benda yang dikeluarkan dari perut bumi sama ada dalam bentuk pepejal atau cecair dan harta tertimbul akibat perbuatan manusia. Ia juga termasuk harta yang diperoleh di lautan. Nisab zakat hasil perut bumi ialah 85 gram atau senilai dengannya mengikut harga semasa nisab emas. Kadar zakat yang wajib dikeluarkan ialah 2.5 peratus, 5 peratus atau 20 peratus tertakluk kepada mahal atau murah kos pengeluaran yang ditanggung.

Keempat ialah pendapatan. Pendapatan bermaksud perolehan yang diterima merangkumi pendapatan gaji dan pendapatan bebas. Pendapatan gaji ialah pendapatan penggajian yang merupakan ganjaran perkhidmatan seseorang dengan majikan yang meliputi gaji tahunan, tunggakan gaji, pelbagai elaun dan lain-lain pendapatan yang berkaitan dengan penggajian.

Pendapatan bebas ialah pendapatan seseorang melalui sesuatu kerja atau usaha kepakaran yang merupakan ganjaran daripada perkhidmatannya. Ia meliputi khidmat guaman, khidmat nasihat, perundingan, rawatan perubatan, kejuruteraan, seniman dan lain-lain.

Perbelanjaan yang dibenarkan ditolak daripada pendapatan gaji meliputi keperluan asasi, iaitu keperluan asas keluarga, perlindungan dan pendidikan. Perbelanjaan tersebut meliputi diri sendiri, isteri, anak-anak, ibu bapa dan tanggungjawab lain seperti adik beradik, jiran dan musafir. Selain itu ialah caruman wajib seperti caruman Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP). Nisab zakat pendapatan 85 gram atau senilai dengannya mengikut harga semasa nisab emas. Kadar zakat yang wajib dikeluarkan ialah 2.5 peratus ke atas baki bersih pendapatan.

Kelima ialah binatang ternakan. Binatang ternakan bermaksud binatang-binatang yang diternak daripada jenis lembu, kerbau, kambing, biri-biri, kibas dan unta. Binatang yang diternak tidak digunakan untuk membantu kerja seperti lembu yang dipelihara untuk mengangkut barang-barang atau membajak sawah. Nisab zakat kambing ialah 40 ekor, nisab zakat lembu ialah 30 ekor manakala nisab zakat unta ialah 5 ekor. Dalam menentukan bilangan nisab, sekiranya ternakan itu berkongsi hak milik, maka ia tidak boleh dipisahkan. Begitu juga sekiranya pemilikannya terpisah, maka ia tidak perlu dicampurkan.

Kadar zakat binatang ternakan adalah mengikut jenis ternakan sebagaimana yang telah ditetapkan Rasulullah s.a.w. Misalnya zakat bagi 30 hingga 39 ekor lembu ialah seekor lembu jantan yang berumur satu tahun lebih. Manakala zakat bagi 40 hingga 120 ekor kambing ialah seekor kambing betina atau jantan yang berumur satu tahun.

Keenam ialah perniagaan. Zakat perniagaan diwajib pelbagai bentuk perniagaan sama ada berasaskan pembuatan, perlombongan, perikanan, perkapalan, pertanian, perkhidmatan ataupun perdagangan. Dua kaedah perakaunan zakat korporat yang digunakan. Pertama, kaedah modal berkembang, iaitu mengambil kira ekuiti pemilik entiti perniagaan dan sumber-sumber pembiayaan.

Dalam istilah mudah ialah modal dicampur dengan keuntungan. Kedua, kaedah modal kerja, iaitu mengambil kira kedudukan aset semasa perniagaan dan ditolak dengan tanggungan semasa perniagaan. Perbezaan kedua-dua kaedah ini adalah dari segi pendekatan sahaja kerana ia berasaskan kepada kunci kira-kira yang seimbang. Antara syarat penting bagi zakat perniagaan ialah pertama, hak milik sempurna; kedua barangan yang halal; ketiga, hutang yang diyakini boleh dipungut.

Zakat ke atas harta dan pendapatan di atas juga perlu ditunaikan. Kalau sudah memenuhi syarat-syarat harta wajib zakat, maka pengeluaran zakat di bulan Ramadan yang mulia ini amatlah dialu-alukan. Ia dengan itu dapat dimanfaat oleh golongan fakir dan miskin untuk menyambut Hari Raya Idil Fitri ini.

No comments: